Geguritan Sutasoma : Ngamel Jagat, Ngamel Sastra


by dyayu, on 23/03/2009 at 07:58
Sang kajudi dados manggala praja, ngamel jagat patut pisan mangda mabantang sastra. Tata titiné ngamel jagat nganutin sastra. Sastra pinaka teteken ngamargiang prajanané. Sang ngamel jagat wantah mabantang sastra tetikas utawi sulur pamarginé pacang lanus-patut. Sang kagamel, i prétakjana janten pacang nyungkemin santukan nué manggala praja wikan ngindikang jagat. Jagaté temtrem sang ngamel taler temtrem.

Pikayunan sané sakadi sagara tan patepi patut rerehang pratiwimba ring sang wikan. Budi satuané mangda sayan maurip ngamargiang manggalané. Nénten tamas- rajasé sané mamurti. Pratiwimba punika kamargiang olih Sang Sutasoma. Sapunika silih tunggil mungguh ring Geguritan Sutasoma, karipta olih Ketut Putru saking Pangastulan Singaraja. Geguritan puniki mabantang saking Kakawin Sutasoma pakardin Mpu Tantular sané katah madaging kasuksman anggén gegamelan ring kalaning ngamarginin kauripanné. Panglimbak marupa geguritan matetujon mangda sang oneng ring sastra sayan-sayan kukuh pikayunané ngamel sastra. Punapi malih ring sang maangga manggala patut oneng ring sastra.

Yoga samadi prasida manggihin nirbana gumanti acep-acepang sang ngulik sastra. Pamarginé mayoga samadi molihang nirbana taler mrasidayang kamargiang olih sang ngamel jagat. Cihna sang ngamel darma sastra mapikolih jagat sané kawenggu pacang rahayu. Nénten purun jagi korupsi, ngambil padruwéan anak lian. Nilar sesana dados manggala praja. Sang pinaka manggala praja sané manut sastra mautsaha nglimbakang niti sastra ring parajanané:

Yoga samadi nirbana/ Incepang ring nglaksanayang raja niti/ Yan kéto baan I bagus/ Satata manglaksanayang/ Kadharmané pedas jagaté rahayu/ Wadwané ento makejang/Warahin niti sastra wit// (Pangkur 7, kaca 5).

Sang kajudi dados manggala praja taler mangda uning ring pamargin catur asrama. Catur asramané mangda antar, ngamargiang Pancasila pinaka dasar negara. Tapa brata nénten lali. Nakénin angga, ngeseng pikayunan sané nénten manut sakadi korupsi. Silih tunggil pabratan angga, nénten mitia wacana:

Kéto masih sang ngelarang/ Catur asrama patut katuréksain/ apa ké suba puniku/ Nglaksanayang pancasila/ Pangaweruh brata tapané puniku/ Patut pesan kinaweruhan/ Olih sang nyeneng bhupati// (Pangkur 8, kaca 5).

Mapunia nénten marupa artabrana kémanten ring jagaté taler pamargi sané suci. Pamargi patut puniayang ring jagaté. Panglimbak pamargi patut kaapti olih sang maangga manggala praja:

Manut warah sang biksuka/ Putra miwah putu malih/ Aturang ring aji biang/ Yan sisya sané mauruk/ Aturang ring paguruwan/ Solah suci/ Patut Puniayang ring jagat// (Ginada 10, kaca Cool.

Wantah sampun matetikas suci punapi malih manut catur paramita (métri, karuna, mudita, upéksa) nénten wénten pacang purun. Catur paramita pinaka sanjata:

Sakatahnya tan wénten purun matangah/ Ring ratu maraga luwih/ Catur paramita/ maka sanjatan idéwa/ Pageh mangelarang métri/ lan karuna/ Mudita upéksa malih// (Durma 8, kaca 15).

Sang ngamel jagat nénten dados lali ring sastra. Sastra pinaka gegamelan wengi rahina. Jagaté landuh, pikayunan i prétakjana taler landuh. Sang ngamel jagat taler patut nglungsur pamargi ring sang maangga suci utawi sadaka.

IBW Widiasa Kenitén
Search results for "Geguritan Sutasoma : Ngamel Jagat, Ngamel Sastra"
0 Replies
salam sejahtera, salam ramadan...semoga kita semua selalu dalam berkat dan rahmat ilahi...byk keluhan yg sy terima dr sahabat2 yg mengadukan ttg krgnya kepekaan terhadap energy dan kesulitan utk melihat dgn mata ke 3...sy merasa terpanggil utk membuka
This topic belongs to the forum
  • Art, Culture dan Leisures. bali.forumotion.net.. bali.forumotion.net

  • Numbers of topics : 3187
  • Numbers of messages : 3659
  • Numbers of users : 48
  • Numbers of points : 442